Kształcenie psychologów w obliczu nowych regulacji – trzecia edycja raportu o studiach psychologicznych
Jak kształci się psychologów w Polsce? Ustawa o zawodzie psychologa, wprowadzona na początku tego roku, to nowa rzeczywistość i duże wyzwania stojące przed systemem edukacji. Potrzebne są właściwe standardy programowe, wykształcona kadra, racjonalny nadzór i promowanie dobrych wzorców kształcenia, bo liczba zainteresowanych studiowaniem psychologii wciąż rośnie – wynika z aktualnej edycji raportu „Studia Psychologiczne w Polsce. Raport za lata 2019–2025. Aktualizacja 2026”, autorstwa badaczek z Uniwersytetu SWPS, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Trzecia odsłona raportu dowodzi, że studiowanie psychologii cieszy się z roku na rok coraz większą popularnością. Taki trend utrzymuje się od lat.
Raport pojawia się w nowej rzeczywistości prawnej w naszym kraju, w związku z opublikowaniem 18 lutego 2026 r. Ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów.
„Ustawa jednoznacznie uznaje zawód psychologa za zawód zaufania publicznego, zapewnia prawną ochronę tytułu zawodowego „psycholog” oraz określa zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawodu. Powstający samorząd zawodowy psychologów będzie m.in. sprawował pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu oraz prowadził postępowania w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej psychologów. Odpowiednie przygotowanie studentów do profesjonalnej i odpowiedzialnej pracy zawodowej stanowi wyzwanie dla wszystkich szkół wyższych” – czytamy w nowej edycji raportu.
Badaczki kontynuują analizy trendów w kształceniu na studiach psychologicznych (liczba studentów, uczelni i ofert studiów w różnych modelach kształcenia). Rozszerzają je o dane z roku 2025, aby zweryfikować, czy obserwowane wcześniej trendy utrzymują się. Pojawiło się też kilka nowych elementów. W związku z ustawą i planowanym tworzeniem regionalnych izb psychologów dodano analizy na temat regionalizacji studentów i absolwentów psychologii. Raport uzupełniono także o bieżące statystyki w zakresie liczebności kadry akademickiej zatrudnionej na uczelniach kształcących przyszłych psychologów. Zawarto w nim też dane dotyczące opinii Polskiej Komisji Akredytacyjnej ws. spełnienia warunków prowadzenia studiów oraz ocen programowych PKA dla studiów już prowadzonych.
Polska pierwsza w Unii Europejskiej pod względem liczby osób studiujących psychologię na poziomie magisterskim
Liczba osób studiujących psychologię systematycznie wzrasta. Ponad 84 tys. osób studiuje ten kierunek w roku akademickim 2025/2026, co stanowi przyrost o 147 proc. w stosunku do roku 2019. Najwięcej z nich wybrało jednolite studia magisterskie (przyrost o ok. 150 proc.). Przyrost jest znaczny również na studiach I i II stopnia, choć w tym przypadku wybór ofert jest mniejszy.
Podobny trend obserwowany jest w całej Europie, gdzie również rośnie liczba osób studiujących psychologię. Różni się jednak proporcja osób na studiach pierwszego stopnia i studiach magisterskich. Polska zajmuje pierwsze miejsce w Unii Europejskiej pod względem liczby osób studiujących psychologię na poziomie magisterskim, tendencja ta utrzymuje się od roku 2015. Za nami są m.in. Włochy, Niemcy i Hiszpania.
W Polsce w roku akademickim 2025/2026 studia psychologiczne są prowadzone przez 86 uczelni, ponad połowa z nich to uczelnie niepubliczne (58 proc.) - ich przewaga powiększa się z każdym rokiem. Trwa ponadto dynamiczny wzrost liczby osób kształcących się na studiach o profilu praktycznym, które przyciągają więcej studiujących niż popularniejszy wcześniej profil ogólnoakademicki. Dominuje na nich forma niestacjonarna. To sprawia, że absolwenci niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich o profilu praktycznym są najliczniejszą grupą kończącą studia psychologiczne. Autorki przewidują, że w kolejnych latach ten trend się nasili.
Warto również zauważyć, że ok. 40 proc. przyszłych psychologów kształci się na uczelniach, które nie przystępują do ewaluacji naukowej. Uczelnie, które uzyskały najwyższą kategorię naukową (A+) w dyscyplinie psychologia, takie jak Uniwersytet SWPS, Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński, kształcą łącznie 18 proc. osób studiujących. Natomiast uczelnie z kategorią A kształcą 14 proc. osób, z większym udziałem uczelni niepublicznych.
Studia psychologiczne oferowane są w każdym województwie. Najwięcej przyszłych psychologów kształci się w województwie mazowieckim (ponad 20 tys.), a następnie w małopolskim i dolnośląskim (po ok. 12 tys.), najmniej zaś w lubuskim (ok. 500 osób).
Tak szeroka skala kształcenia ma istotne konsekwencje nie tylko na rynku pracy, ale również w kontekście nadchodzącej regulacji zawodu.
Z naszych analiz wynika, że rokrocznie na rynek pracy wchodzi coraz większa grupa magistrów psychologii – tylko w 2025 roku studia ukończyło ponad 10 tysięcy absolwentów. Skala ta ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia wdrażania nowej ustawy o zawodzie psychologa. Znaczna liczba osób kończących studia magisterskie z psychologii oznacza wyzwanie organizacyjne dla tworzącego się samorządu zawodowego. W nadchodzących latach samorząd nie tylko będzie procesował dziesiątki tysięcy wniosków o wpis do Rejestru Psychologów, ale również musi zapewnić opiekunów dla osób rozpoczynających wykonywanie zawodu psychologa.
dr Julita Koszur, prof. Uniwersytetu SWPS, prodziekan ds. dydaktycznych Wydziału Psychologii we Wrocławiu USWPS, psycholożka społeczna, autorka raportu
Kto uczy przyszłych psychologów?
Jeśli chodzi o kadrę akademicką, to większość profesorów (95 proc.) i doktorów habilitowanych (93 proc.) w dyscyplinie psychologia jest zatrudniona na uczelniach o profilu akademickim (najczęściej uczelniach publicznych). Wynika to z faktu, że uczelnie o profilu zawodowym z reguły nie prowadzą działalności naukowej.
Kształcenie doktorantów w dyscyplinie psychologia umożliwiają 22 szkoły doktorskie działające w ramach 20 instytucji naukowych w Polsce. Najsilniejszy wpływ na kształcenie nowej kadry akademickiej mają uczelnie z największymi osiągnięciami naukowymi (kategoria A+).
Na dalszy rozwój naukowy decyduje się niewielki odsetek osób uzyskujących stopień doktora. Jak podkreślają autorki, trudno określić, dlaczego tak się dzieje. Może to być związane m.in. z wysokimi obciążeniami dydaktycznymi wynikającymi z gwałtownego napływu studentów, a także zmianami prawnymi znoszącymi obowiązek uzyskiwania stopnia doktora habilitowanego.
„Dynamiczny przyrost liczby studentów (z 34 tys. w 2019 r. do ponad 84 tys. w 2025 r.) nie spotkał się z równie szybką dynamiką rozwoju kadry akademickiej. Zdecydowana większość profesorów i doktorów habilitowanych skupia się na uczelniach akademickich” – podkreślają badaczki. Jak zauważają, na uczelniach o profilu zawodowym pracuje relatywnie mniej samodzielnych pracowników naukowych, co może stanowić wyzwanie przy założeniu, że dydaktyka ma opierać się na aktualnych badaniach naukowych.
– Zawód psychologa to zawód zaufania publicznego, którego wykonywanie powinno opierać się na dowodach naukowych (ang. evidence-based practice), a nie intuicji. Niepokoi fakt, że dynamicznemu wzrostowi liczby studentów i absolwentów nie towarzyszy adekwatny przyrost kadry akademickiej (doktorów, doktorów habilitowanych i profesorów). Ograniczony dostęp do specjalistów w tej dyscyplinie utrudnia opieranie dydaktyki na aktualnych badaniach naukowych, a w konsekwencji korzystanie przez przyszłych psychologów ze sprawdzonych metod oddziaływań psychologicznych. Czy zapowiadane przez MNiSW standardy kształcenia temu zaradzą? – komentuje dr Koszur.
Opinie PKA na temat nowych kierunków psychologicznych – w większości negatywne
Przed utworzeniem nowego kierunku studiów w ramach standardowej procedury uczelnie występują o opinię do Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Jednak zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie jest ona wiążąca dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przy wydawaniu pozwolenia na utworzenie kierunku studiów. Od 24 września 2018 r. do 31 maja 2026 r. PKA wydała 176 opinii na temat spełniania warunków prowadzenia studiów psychologicznych na określonym poziomie kształcenia. Z analiz wynika, że najwięcej wniosków o utworzenie studiów pochodziło z niepublicznych uczelni zawodowych (57 proc.) i ich też dotyczył największy odsetek opinii negatywnych (77 proc.). Co więcej, opinie negatywne przeważały nad pozytywnymi we wszystkich typach uczelni.
PKA przeprowadza także cykliczne oceny programowe na studiach już prowadzonych. Ocenianych jest 10 kryteriów, a ocena pozytywna wiąże się z przyznaniem akredytacji na 6 lat (lub krócej, jeśli wymagana jest poprawa). Tylko w 2025 r. 30 proc. ocen było negatywnych, a dotyczy to niemal wyłącznie studiów o profilu praktycznym i wyłącznie uczelni niepublicznych. Najczęstszą przyczyną negatywnych ocen były rażące uchybienia w zakresie: polityki zapewniania jakości kształcenia, kwalifikacji i liczebności kadry oraz weryfikacji efektów uczenia się. I choć negatywna opinia PKA otwiera drogę do zamknięcia kierunku, to mimo to na część negatywnie ocenionych kierunków nadal prowadzona jest rekrutacja.
W nowym stanie prawnym, opartym na jednolitych standardach kształcenia, rekomendacje PKA powinny stanowić kluczowy instrument weryfikacji infrastruktury oraz spełniania wymogów programowych i kadrowych jeszcze przed uruchomieniem studiów, a także na studiach już prowadzonych. Oprócz pilnowania przestrzegania standardów warto, by PKA wskazywała i upowszechniała dobre praktyki stosowane przez najlepsze uczelnie kształcące przyszłych psychologów
dr Anna Czerniak z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, psycholożka społeczna, autorka raportu
Ile psychologii w psychologii?
Przywrócenie psychologii na listę kierunków objętych standardami kształcenia to ważny krok w stronę systemowego uporządkowania oferty edukacyjnej. Czy programy obecnych kierunków psychologicznych rzeczywiście przygotowują do wykonywania zawodu? Okazuje się, że choć nazwa studiów „Psychologia” dominuje wśród analizowanych kierunków, niekoniecznie oznacza to, że treści psychologiczne będą stanowiły całość programu.
Procentowy udział efektów uczenia się przypisanych do dyscypliny psychologia w programach używających tej nazwy potrafi wahać się od 27 proc. do 100 proc. Jednak w przeważającej liczbie programów studiów przekracza on 60 proc., czyli można założyć, że treści psychologiczne w nich dominują. Zdarzają się też kierunki studiów, które w nazwie nie mają słowa „psychologia”, a jednak 100 proc. efektów uczenia się przypisanych jest do tej dyscypliny.
Rekomendacje: standardy programowe, wykształcona kadra, nadzór i dobre wzorce
Jak podkreślają autorki raportu, ustawa o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów stanowi milowy krok dla środowiska, jednak pełny sukces reformy zależy od konsekwencji w jej wdrażaniu.
Przedstawione w raporcie dane ilościowe wskazują na potrzebę racjonalizacji tempa rozwoju kierunku psychologia. Liczba studentów nie może przekraczać wydolności systemu. Potrzebne są dobre standardy programowe, wykształcona kadra akademicka, racjonalny nadzór i promowanie dobrych wzorców kształcenia. Nowo powstały samorząd zawodowy psychologów, we współpracy z Polską Komisją Akredytacyjną oraz Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, powinien konsekwentnie dbać o przestrzeganie wypracowanych standardów kadrowych, programowych oraz jakości praktyk, aby skutecznie chronić interes społeczny i gwarantować najwyższy poziom pomocy psychologicznej w kraju.
dr Anna Ziółkowska, prof. USWPS, dziekan Wydziału Psychologii i Prawa w Poznaniu USWPS, psycholożka
Przeprowadzone analizy obejmowały dane ilościowe dostępne publicznie w bazach krajowych i europejskich, uzupełnione o informacje przekazane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w trybie dostępu do informacji publicznej.
Autorkami raportu są: dr Julita Koszur, prof. USWPS, dr Anna Ziółkowska, prof. USWPS, dr hab. Aleksandra Gruszka-Gosiewska, prof. UJ, dr Anna Czerniak (UJ), dr hab. Joanna Anna Czarnota-Bojarska, prof. UW i dr hab. Aleksandra Parobkiewicz-Jasielska, prof. UAM.
Pełna treść raportu „Studia Psychologiczne w Polsce. Raport za lata 2019–2025. Aktualizacja 2026” dostępna jest na stronie.
Premiera raportu na Kongresie Re_mind
Raport został prezentowany na Kongresie i Festiwalu Psychologicznym Re_Mind w ramach ścieżki Granice psychologii podczas sesji “Kształcenie psychologów w Polsce 2019–2026: ścieżki dojścia do zawodu i wyzwania wdrażania ustawy o zawodzie psychologa”.
Kongres i Festiwal Psychologiczny Re_Mind to wydarzenie, które w nowatorski i angażujący sposób pokazuje, że psychologia dostarcza konkretnych narzędzi do zrozumienia współczesnego świata i wyzwań, przed którymi stoją człowiek i społeczeństwo. Re_Mind to 3 dni inspirujących wystąpień, rozmów i wykładów, warsztatów, 14 ścieżek tematycznych dla psychologów, psychoterapeutów, trenerów, HR, biznesu, edukatorów, pedagogów, artystów i twórców, którzy chcą korzystać z psychologii w pracy kreatywnej oraz wszystkich zainteresowanych dbaniem o dobrostan. Już 22-24 czerwca we Wrocławiu spotka się ponad 200 mówców z Polski i zagranicy. Wydarzenie integruje naukę, sztukę i biznes, łączy instytucje publiczne z organizacjami pozarządowymi oraz zestawia teorię z praktyką, wiedzę z codziennym doświadczeniem
Inicjatorem i organizatorem Kongresu i Festiwalu Psychologicznego Re_Mind jest Uniwersytet SWPS, a współorganizatorami są Miasto Wrocław i Telewizja Polska.
Zadanie dofinansowane ze środków MNiSW.
Wyłącznym Sponsorem Strategicznym wydarzenia jest KGHM Polska Miedź.
Sponsorem wydarzenia jest Audika.
Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Wiceprezes Rady Ministrów - Minister Spraw Zagranicznych, Wiceprezes Rady Ministrów – Minister Obrony Narodowej, Minister Edukacji, Minister Zdrowia, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Aktywów Państwowych, Ministerstwo Cyfryzacji, Ministerstwo Sportu i Turystyki, Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, Wojewoda Dolnośląski, Marszałek Województwa Dolnośląskiego, NASK-PIB, Narodowe Centrum Kultury oraz Polskie Towarzystwo Psychologiczne.
Partnerami i patronami akademickimi są: Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków we Wrocławiu, Akademia Wojsk Lądowych, Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, Politechnika Wrocławska, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Wrocławski oraz Uniwersytet Opolski.
Partnerami wydarzenia są: Fundacja PZU, Fundacja Voelkel oraz Mercedes-Benz Grupa Wróbel.
Strategicznym Partnerem Medialnym są: Newsweek Psychologia, Newsweek, Onet, Medonet, Forbes, Forbes Women oraz Fakt.
Patronami medialnymi są: Gazeta Wyborcza, wyborcza.pl, Wysokie Obcasy, gazeta.pl, Polska Agencja Prasowa, Nauka w Polsce, Charaktery, Psychologia w Praktyce, Chillizet, TOK FM, Twój Styl, twojstyl.pl, Pani oraz Akademickie Radio Luz.
Szczegółowy program wydarzenia dostępny jest na: www.re-mind.pl
Te artykuły mogą
cię zainteresować
