Polski BlakePrzekład na język polski, opracowanie naukowe, przygotowanie do druku i wydanie dzieł zebranych Williama Blake’a
ekspertka w dziedzinie literaturoznawstwa, specjalizuje się w literaturze brytyjskiej, zwłaszcza angielskiej poezji romantycznej
Celem projektu kierowanego przez dr hab. Elizę Borkowską, prof. USWPS jest przekład dzieł zebranych Williama Blake’a na język polski, a następnie publikacja w formie czterotomowego wydania krytycznego.
Numer projektu: NPRH/U22/SN/0059/2024/14, Narodowy Programu Rozwoju Humanistyki, moduł Uniwersalia 2.2 (konkurs Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego)
William Blake (1757-1827) – angielski poeta, grafik, artysta-malarz i wizjoner epoki Romantyzmu – jest jedną z najjaśniejszych postaci światowej humanistyki, obrońcą duchowości i wyobraźni, stojącym na pierwszym froncie walki z odhumanizowaniem nauki, materializacją i komercjalizacją kultury oraz laicyzacją sztuki, literatury i człowieka.
Twórczością Blake’a inspirowali się najwybitniejsi ludzie pióra, w tym zdumiewająco liczne grono noblistów w dziedzinie literatury (Maeterlinck, Yeats, Shaw, Gide, Jiménez, Neruda, Elitis, Miłosz, Brodski, Dylan, Tokarczuk), jak również czołowi światowi malarze (np. Goya, Dalí, Miró, Bacon), kompozytorzy (np. Smirnov), popularni muzycy rockowi (chociażby Jim Morrison czy wokalista Iron Maiden – Bruce Dickinson), jak też eminentni przedstawiciele nauk społecznych i humanistycznych (np. Carl Gustav Jung). Cytując za inspirowaną Blakiem „Ziemią Ulro” Czesława Miłosza, przedmiotem projektu są dzieła twórcy, który jest „jedną z kilku figur wyróżniających się na tle historii ostatnich lat dwóch tysięcy”.
Opis projektu
Projekt poświęcony jest popularyzacji twórczości Williama Blake’a w obszarze polskiej humanistyki. Dzieła te należą do najwybitniejszych osiągnięć kultury światowej i niosą ogromną wartość dla wielu dyscyplin naukowych oraz artystycznych. Obecnie znaczna część dzieł Blake’a nie została jeszcze przetłumaczona na język polski, a inne funkcjonują jedynie we fragmentach. Ponadto niektóre istniejące przekłady są praktycznie niedostępne, gdyż rozproszone są w dawnych czasopismach oraz książkach już niewznawianych.
Niezależnie jednak od problemu dostępności wiele tekstów wymaga nowych, pogłębionych badań translatorskich. Wynika to z faktu, że wcześniejsi tłumacze często należeli do jednej z dwóch grup: byli to albo wybitni znawcy pism Blake'a, którym brakowało odpowiednich kompetencji językowych i translatorskich – albo znakomici tłumacze z języka angielskiego, nieposiadający jednak dogłębnej wiedzy na temat unikatowej mitologii Blake’a. Aby przezwyciężyć te trudności, prace translatorskie w ramach projektu powierzone zostaną zespołowi współpracujących ze sobą specjalistów, których łączone kompetencje zagwarantują najwyższą jakość przekładów — zarówno pod względem wierności treści, jak i poziomu literackiego.
Projekt zakłada publikację krytycznie i naukowo opracowanych dzieł zebranych Williama Blake’a w czterech tomach. Wydanie będzie obejmowało:
- wysokiej jakości reprinty wybranych ksiąg iluminowanych, w których reprodukcje oryginalnych dzieł plastycznych stanowić będą podstawę przekładów w dwujęzycznym wydaniu równoległym;
- elementy edycji równoległej polskich tłumaczeń, umożliwiające prezentację i analizę wybranych istniejących przekładów, szczególnie cennych z punktu widzenia historii recepcji twórczości artysty w Polsce.
Metodologia
Nadrzędną zasadą prac translatorskich jest możliwie najwierniejsze oddanie treści i struktury każdego z utworów. Podstawowym tekstem źródłowym przekładów będzie kanoniczne wydanie dzieł Blake’a opracowane przez Davida Erdmana. Projekt zakłada również subtelne unowocześnienie przekładów na poziomie leksykalnym oraz ujednolicenie interpunkcji w celu zwiększenia czytelności.
W planowanych wydaniach przekładom towarzyszyć będą:
- krytyczne wprowadzenia do poszczególnych tomów i zbiorów;
- przypisy zwracające uwagę na zapożyczenia, cytaty i autocytaty, a także objaśniające charakterystyczne dla Blake’a neologizmy, idiomy oraz inne osobliwości językowe;
- komentarz poświęcony zagadnieniom translatorskim, zwłaszcza w odniesieniu do utworów prezentowanych w układzie równoległym z istniejącymi polskimi przekładami;
- komentarz interpretacyjny omawiający relacje między tekstem a iluminacjami – w przypadku poematów ujętych w dwujęzycznym wydaniu równoległym;
- tabela ukazującą dynamikę recepcji twórczości Blake’a w Polsce na przestrzeni lat.
Zespół
Użyteczność wyników
Znaczenie dla polskiej humanistyki
Z perspektywy polskich badaczy literatury kluczowe znaczenie projektu wynika z jego skali. Zebranie, przetłumaczenie oraz przygotowanie do publikacji dzieł zebranych Williama Blake’a przez jeden zespół pozwoli na osiągnięcie następujących celów:
- standaryzacja terminologii – umożliwi ujednolicenie specjalistycznego słownictwa stosowanego w przekładach, a tym samym odsłoni ciągłości oraz złożone relacje między poszczególnymi utworami Blake’a;
- ułatwienie przyszłych badań porównawczych – standaryzacja w znacznym stopniu usprawni przyszłe badania literaturoznawcze prowadzone w języku polskim, w szczególności badania porównawcze;
- dostarczenie materiału do badań interdyscyplinarnych – pełna dostępność twórczości Blake’a w języku polskim będzie sprzyjać podejmowaniu badań interdyscyplinarnych na styku literatury, sztuki i filozofii.
- dr hab. Eliza Borkowska, prof. USWPS (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.)
Wkład w badania międzynarodowe
Zakrojone na szeroką skalę badania tekstologiczne planowane w ramach projektu zainspirują powstanie nowych publikacji anglojęzycznych. Publikacje te będą stanowić istotny polski wkład w międzynarodowe badania poświęcone twórczości Williama Blake’a.
W sprawach dotyczących projektu prosimy o kontakt: